संयुक्त राष्ट्रांच्या जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालात अंतःस्रावीत विघटन करणाऱ्या रसायनांचा जागतिक आरोग्याला धोका आहे, असा इशारा देण्यात आला आहे
विश्व स्वास्थ्य संस्था आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण कार्यक्रमाने एक अहवाल प्रकाशित केला ज्यामध्ये असा इशारा देण्यात आला आहे की अंतःस्रावी-विघटनकारी रसायने जागतिक आरोग्यासाठी वाढता धोका निर्माण करतात. हे रासायनिक पदार्थ अंतःस्रावी प्रणालीमध्ये व्यत्यय आणतात, जी मानवी शरीरातील संप्रेरकांचे नियमन करते. अहवालात या पदार्थांशी संबंधित जोखमींचे मूल्यांकन करण्यासाठी बिस्फेनॉल्स, थॅलेट्स आणि पॅराबेन्ससह संयुगांवरील हजारो अभ्यासांचे परीक्षण केले गेले. निष्कर्ष असे दर्शवतात की विविध ग्राहक उत्पादने आणि वातावरणात या रसायनांमुळे निर्माण झालेल्या व्यापक धोक्याला तोंड देण्यासाठी सध्याचे नियम अपुरे आहेत.
रासायनिक संसर्गामुळे धोका
एंडोक्राइन-विघटित करणारी रसायने जागतिक स्तरावर वापरल्या जाणार्या विविध दैनंदिन वस्तूंमध्ये आढळतात. ही रसायने प्लास्टिकच्या वस्तू, वैयक्तिक काळजी उत्पादने, फार्मास्युटिकल्स, खेळणी, घरगुती वस्तू, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कीटकनाशकांमध्ये आढळतात. विश्व स्वास्थ्य संस्था आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण कार्यक्रमाने या पदार्थांच्या मानवी संपर्काची व्याप्ती निर्धारित करण्यासाठी ही सर्वसमावेशक तपासणी केली. या अहवालात असे अधोरेखित केले आहे की ही रसायने शरीरातील नैसर्गिक संप्रेरकांचे उत्पादन आणि वापरात अनुकरण करू शकतात, अवरोधित करू शकतात किंवा त्यात व्यत्यय आणू शकतात.
अहवालात तपासलेले वैज्ञानिक पुरावे अंतःस्रावी-विघटित करणारी रसायने आणि आरोग्याच्या अनेक गंभीर स्थितींमधील मजबूत संबंध दर्शवतात. या परिस्थितींमध्ये न्यूरोलॉजिकल विकार आणि प्रजनन समस्यांचा समावेश होतो, जसे की पुरुषांमध्ये शुक्राणूंची गुणवत्ता कमी होते. याव्यतिरिक्त, अहवालात या रसायनांचा परिणाम झालेल्या लोकसंख्येतील टाइप 2 मधुमेह आणि दम्याशी संबंधित पुरावे वाढल्याची नोंद आहे. हे निष्कर्ष जगभरातील सार्वजनिक आरोग्याच्या संरक्षणासाठी कठोर नियामक देखरेखीची तातडीची गरज अधोरेखित करतात.
आरोग्य आणि पर्यावरणीय खर्च
एंडोक्राइन-विघटित करणाऱ्या रासायनिक प्रदर्शनाशी संबंधित आर्थिक ओझे जगभरात लक्षणीय आहे. विश्व स्वास्थ्य संस्था आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण कार्यक्रमाच्या अहवालाचा अंदाज आहे की अंतःस्रावी-विघटित रासायनिक संपर्कामुळे आरोग्याशी संबंधित खर्च जगभरात दरवर्षी 1.1 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे. आणखी एक पुराणमतवादी अंदाज असे सुचवतो की अंतःस्रावी-विघटित होणाऱ्या रासायनिक प्रदर्शनाशी संबंधित वार्षिक आरोग्य आणि पर्यावरणीय खर्च एक ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सच्या जवळ आहेत. ही प्रचंड आर्थिक आकडेवारी रासायनिक संपर्कामुळे जागतिक स्तरावर आरोग्य सेवा प्रणाली आणि अर्थव्यवस्थांनी केलेल्या प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष खर्चाचे प्रतिनिधित्व करते.
या अहवालाच्या सह-लेखिका आणि मॅसॅच्युसेट्स एमहर्स्ट विद्यापीठातील पर्यावरण आरोग्य विज्ञानाच्या प्राध्यापिका लॉरा वॅन्डेनबर्ग यांनी सांगितले की, आरोग्याच्या काही परिणामांबाबतचे वैज्ञानिक पुरावे निर्विवाद आहेत. अहवालात असेही सूचित केले गेले आहे की विकासात्मक आणि न्यूरोलॉजिकल परिणामांवर ठोस पुरावे असले तरी, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधीच्या रोगांचे दुवे अजूनही समोर येत आहेत. मानवी शरीरविज्ञान आणि पर्यावरणीय संतुलनावर या व्यापक रासायनिक दूषित पदार्थांचे दीर्घकालीन परिणाम पूर्णपणे समजून घेण्यासाठी वैज्ञानिक समुदायाने कठोर संशोधन सुरू ठेवले पाहिजे.
भविष्यातील संशोधनाच्या दिशा
अहवालात असे सूचित केले गेले आहे की विशिष्ट लोकसंख्येमध्ये आढळलेल्या आरोग्याच्या परिणामांमध्ये होणारे जलद बदल प्रामुख्याने जनुकीय उत्परिवर्तनांमुळे होण्याची शक्यता नाही. त्याऐवजी, विश्व स्वास्थ्य संस्था आणि संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम यावर जोर देतात की पर्यावरणीय घटक, विशेषतः रासायनिक संपर्क, या आरोग्य बदलांमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. लॉरा वॅन्डेनबर्गने सांगितले की वैज्ञानिक पुरावे स्पष्ट आहेतः अंतःस्रावी विघटनकारी लोक मानवी आणि पर्यावरणीय आरोग्यासाठी वाढता जागतिक धोका आहेत. सर्व राष्ट्रांमध्ये ही व्यापक जोखीम प्रभावीपणे कमी करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि तात्काळ धोरणात्मक बदल आवश्यक आहेत.
हा लेख अनेक वृत्त अहवालांच्या आधारे AI च्या साहाय्याने लिहिला आहे आणि आमच्या संपादकीय तत्त्वांनुसार संपादकांकडून तपासला जातो. संपादकीय मानके · बातमी सुचवा व संपर्क
टिप्पण्या 0